Nieuws

In de zaak Remling moest het Hof zich erover uitspreken of het Unierecht verenigbaar is met de mogelijkheid die het Nederlandse recht aan een hoogste rechterlijke instantie biedt om een hoger beroep af te wijzen met een verkorte motivering. De Nederlandse wettelijke regeling dient ertoe met het oog op een goede rechtsbedeling de duur van gerechtelijke procedures te verkorten en deze rechterlijke instantie in staat te stellen meer tijd te besteden aan belangrijke zaken. Het Hof wijst op de fundamentele rol van de prejudiciële procedure in het algemeen en van de verwijzingsplicht in het bijzonder voor het gerechtelijke stelsel van de Unie, en herinnert er vervolgens aan dat een hoogste rechterlijke instantie slechts in drie gevallen kan worden vrijgesteld van de verplichting om een prejudiciële vraag te stellen: als de aan de orde gestelde vraag van Unierecht niet relevant is, als de betrokken bepaling van Unierecht al door het Hof is uitgelegd of als die uitlegging zo voor de hand ligt dat daarover redelijkerwijs geen twijfel kan bestaan. Indien een hoogste rechterlijke instantie meent dat een van de drie uitzonderingen zich voordoet, moet zij haar weigering om zich tot het Hof te wenden in alle gevallen motiveren door specifiek en concreet uiteen te zetten waarom er volgens haar geen aanleiding is om prejudiciële vragen aan het Hof te stellen. Die rechterlijke instantie kan daarvoor de motivering van de lagere rechter in het betrokken geding overnemen, mits die heeft uitgelegd waarom de zaak onder een van de drie bovengenoemde uitzonderingsgevallen valt.

In deze eerste migratie-update van 2026 geeft Órlaith Higgins, stagiaire bij de Commissie Meijers, een overzicht van de recente ontwikkelingen op het gebied van migratie en asiel in de EU en de wetgevingsvoorstellen van de EU van november 2025 t/m februari 2026. 
In deze update worden onder andere besproken: het eerste jaarlijkse migratie- en asielrapport; de voorlopige overeenkomst over de herziening van het concept veilig derde land; de overeenkomst over het voorstel voor de Terugkeerverordening; en jurisprudentie van het HvJEU en het EHRM.

JV 2026 afl. 2 met 27 uitspraken en 2 noten is verschenen met noten van: David Kuiper bij een Afdelingsuitspraak over de toepassing van art. 9 lid 2 Awir in samenhang met art. 8 Vw 2000 (koppelingsbeginsel) in een situatie waarin de voorzieningenrechter een verzoek om voorlopige voorziening langdurig niet behandelt en de IND de vreemdeling feitelijk in Nederland laat blijven zonder dat formeel rechtmatig verblijf ontstaat, zodat de aanspraak op een tegemoetkoming niet vervalt. Lynn Hillary bij een uitspraak van de meervoudige kamer van de rechtbank Den Haag over de betekenis van een in Griekenland verleende vluchtelingenstatus voor een in Nederland ingediend asielverzoek in het licht van het HvJEU-arrest QY, waarbij de minister het Griekse asieldossier tijdig moet opvragen en kenbaar rekening moet houden met de Griekse statusverlening, en waarin tevens is geoordeeld dat (zolang die Griekse status niet is ingetrokken) geen terugkeerbesluit kan worden opgelegd en art. 45 Vw daarvoor buiten toepassing moet blijven wegens strijd met het Unierecht

In het tweede nummer van dit jaar, dat alleen digitaal wordt gepubliceerd en vandaag verschijnt: 
Verlenging naturalisatietermijn werkt averechts 
De zojuist vertrokken regering wilde de termijn voor naturalisatie verlengen van vijf tot tien jaar. Ook bij andere onderdelen van de naturalisatiewetgeving zouden extra drempels worden opgeworpen. Maarten Vink en René de Groot analyseerden de voorstellen en maken duidelijk dat op deze manier het paard achter de wagen wordt gespannen: het is ‘geheel onduidelijk welk maatschappelijk probleem wordt aangepakt en het zal een averechts effect hebben op de integratie van langdurig in Nederland verblijvende immigranten.’ 

Van ‘vrijwillig vertrek, tenzij’ naar ‘gedwongen vertrek, tenzij’ 
Met het voorstel voor de Terugkeerverordening wil de Europese Commissie het aantal uitzettingen vergroten. Vandaar extra sancties op de meewerkplicht, wederzijdse erkenning van terugkeerbesluiten en verruiming van mogelijke ‘landen van terugkeer’. Anna Chatelion Counet bespreekt de belangrijkste controversiële bepalingen, de nadruk op het non-refoulementbeginsel en de onduidelijkheid over wat er moet gebeuren als terugkeer in strijd blijkt met dat beginsel. 

Voorlopig geen inburgeringsboetes meer 
Omdat het boetestelsel van de Wet inburgering 2021 in strijd is met een Europese richtlijn, kan de DUO of de gemeente geen boete meer opleggen aan asielstatushouders. Dit concludeert Guido le Noble na analyse van de uitspraak van de Raad van State van 9 juli 2025. Als de overheid die boetes toch wil opleggen, moet er een nieuwe wet komen. Volgens Le Noble kunnen ook geen boetes worden opgelegd aan gezinsmigranten. 

Betere ‘zoekjaarvergunning’ 
Hoe kan meer internationaal talent in techniek en ICT worden aangetrokken voor een innovatieve en duurzame kenniseconomie? Sandra Kluivers en Sierk IJsselstein Mulder schrijven over het onderzoek naar het Nederlandse toelatings- en retentiebeleid voor internationaal hoogopgeleiden. Onder andere door parallelle diplomawaardering, verlenging van het zoekjaar en het loslaten van ranglijsten van universiteiten zouden meer internationale alumni in Nederland werk kunnen zoeken of een onderneming starten. 

‘Ik ben geen crimineel!‘ 
Een inreisverbod betekent uitsluiting van toegang tot en verblijf in het Schengengebied, met gevolgen voor werk, privé- en gezinsleven en eventuele belangen van het kind. Tess Sanders doet verslag van het symposium Inreisverbod op 3 december jl. 

En 
* Gerd Westendorp en Liselotte Wihrheim beantwoorden de vraag op welke gronden een EU-verblijfsdocument aan een derdelander-ouder van een Nederlands minderjarig kind kan worden geweigerd; 
* het redactioneel combineert het wankele Asielpact, de ruk naar rechts en het migratie als wapen; 
* Tesseltje de Lange vertelt over haar overstap van migratierechtadvocaat naar hoogleraar migratierecht: ze wilde ‘onderzoek doen naar achterliggende structuren van wet- en regelgeving, maar ook: me niet beperken tot een toevallige individuele zaak.’

Het EU Asiel- en Migratiepact gaat de praktijk van het migratierecht ingrijpend veranderen.
Voor ons jaarlijkse themanummer zoeken wij auteurs die hun kennis, analyse of praktijkervaring willen delen. We verwelkomen graag bijdragen over de gevolgen van het pact voor beleid, uitvoering en rechtsbescherming.

Denk aan onderwerpen als:

• de impact van het pact op de nationale praktijk
• rechtsstatelijke en mensenrechtelijke vragen
• uitvoeringsvraagstukken voor advocatuur en overheid
• (on)zekerheid voor asielzoekers en migranten

Deadline: bijdragen kunnen worden ingediend tot en met de week van 20 april.

Heb je interesse of wil je eerst overleggen over een idee? Neem gerust contact met ons op via tsanders@stichtingmigratierecht.nl

Het besluit van de staatssecretaris van Participatie en Integratie om niet terug te komen van zijn eerdere besluit om een boete op te leggen en een lening terug te vorderen omdat een statushouder niet heeft voldaan aan zijn inburgeringsplicht, is “evident onredelijk”. De Afdeling heeft bij haar oordeel betrokken dat het eerdere boetebesluit en het besluit de lening terug te vorderen “onmiskenbaar onjuist” zijn. Dat vindt zijn oorsprong in het Hof-arrest Keren februari 2025 en de daaropvolgende Afdelingsuitspraak van juli 2025. Daarin werd geoordeeld dat een inburgeringsverplichting in beginsel verenigbaar is met de Kwalificatierichtlijn, maar dat het niet op tijd met succes afleggen van het inburgeringsexamen niet stelselmatig mag worden bestraft met een boete. Omdat de verplichte integratiemaatregelen voor statushouders in beginsel kosteloos moeten zijn, is ook de terugbetalingsverplichting van de overheidslening in strijd met de Kwalificatierichtlijn. Omdat het boetebesluit onmiskenbaar onjuist is, is het evident onredelijk dat de staatssecretaris niet terugkomt van dit besluit.

Dit jaar vieren wij het dertigjarig jubileum van de Jurisprudentie Vreemdelingenrecht.

Met ingang van 1 januari 2026 verschijnt JV twaalf keer per jaar. Door deze maandelijkse verschijningsfrequentie krijgen onze auteurs meer tijd om een zo betrouwbaar en objectief mogelijk overzicht samen te stellen van de belangrijkste ontwikkelingen in de rechtspraak op het gebied van asiel- en vluchtelingenrecht en het reguliere vreemdelingenrecht. Op deze manier blijft u steeds goed geïnformeerd over de meest relevante uitspraken binnen dit dynamische rechtsgebied. Ook zult u vanaf heden een email van ons ontvangen als de JV is verschenen. Door op het tijdschrift te klikken heeft u direct toegang tot de digitale editie als u bent ingelogd op Migratieweb. Als u de email niet heeft ontvangen maar u wil deze wel graag ontvangen, neem dan contact op met redactie@migratieweb.nl.

JV 2026 aflevering 1 met 26 uitspraken en 10 noten is verschenen met noten van: Aniel Pahladsingh bij de Hofuitspraak Hoceima en Boghni over de aard van het onthouden van een vertrektermijn, waartegen een rechtsmiddel moet kunnen worden aangewend. Kees Groenendijk bij het arrest Jobcenter Arbeitplus Bielefeld over het recht op gelijke behandeling dat vereist dat een nationaal verblijfsrecht kan worden verleend aan een Unieburger ouder bij een niet-Duits Unieburger kind. Katja Swider en Rosali Fitz bij een Afdelingsuitspraak over de buitenbehandelingstelling van een aanvraag waarbij geen specifiek verblijfsdoel is aangegeven. Hermie de Voer bij een uitspraak van de Afdeling over de Unierechtelijke evenredigheidstoets bij van rechtswege verlies van het Nederlanderschap. Sadhia Rafi en Marcelle Reneman bij een uitspraak over de mogelijkheid tot opschorting van de beslistermijnvan een asielaanvraag tot het ondertekenen van het formulier M35-H. Stefan Kok bij een uitspraak van rb Arnhem over de beoordeling van het gevaar dat Jezidi’s lopen in opvangkampen in de KAR door een verslechtering in de situatie aldaar. Anna Chatelion Counet en Rosa Koopmans bij een uitspraak over de rechtmatigheid van de beëindiging van de opvang wegens het niet melden in het licht van de Opvangrichtlijn. Tamara Vegh en Elles Besselsen bij een tweetal uitspraken over het jongvolwassenenbeleid met betrekking tot tienermoederschap in een kindhuwelijk. Evert Bloemen bij een uitspraak waarbij de rechtbank heeft geoordeeld dat er onvoldoende rekening is gehouden met schaamte bij de beoordeling van de geloofwaardigheden van gestelde gerichtheid. Viola Bex-Reimert bij een uitspraak van rb Roermond over de te toetsen bewaringsperiode in een volgberoep als er hoger beroep is ingediend tegen de eerste bewaringszaak.

In het eerste nummer van dit jaar, dat vandaag verschijnt: 
Emotionele belasting asieljuristen 
Het juridisch bijstaan van asielzoekers, het beslissen en het rechtspreken in asielzaken leidt tot blootstelling aan traumatische verhalen. Sommige asieljuristen raken daardoor meer dan normaal emotioneel betrokken, anderen nemen afstand. Psychologische stress komt veel voor, evenals risico’s van burn-out. Veel asieljuristen noemen het werk aanvankelijk betekenisvol, maar ervaren het gaandeweg als minder nuttig en als triviaal. Evert Bloemen bespreekt de gevolgen van de emotionele belasting op persoonlijk en professioneel niveau en geeft adviezen voor een professionele omgang ermee. 
Bewijs de minderjarigheid 
Omdat alleenstaande minderjarige vreemdelingen bijzondere rechtsbescherming genieten, moeten de autoriteiten de juiste leeftijd vaststellen én ook bij de bewijsregeling van de leeftijdsbepaling hun rechten overeind houden. Evelien Brouwer en Nadia Ismaïli beschrijven welke eisen het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stelt. De nieuwe Europese Asielprocedureverordening, die in juli van kracht wordt, stelt nog iets strengere eisen te stellen dan het Europese Hof. Brouwer en Ismaïli zien dat de Nederlandse Raad van State te weinig eisen stelt aan de leeftijdsbepaling en dat een nieuwe beleidsregel tot problematische verzwaring van de bewijslast leidt. 
Harmonisatiepoging 
Met een nieuwe Kwalificatieverordening wil de EU de bescherming van asielzoekers harmoniseren. Pouya Fard en Anna Chatelion Counet bekijken de wetgevingsvoorstellen waarmee Nederland die nieuwe Europese verordening wil uitvoeren. Daarin zitten ook wetswijzigingen die niet dwingend volgen uit de veranderde verordening, zoals het tweestatusstelsel en de afschaffing van de asielvergunning voor onbepaalde tijd. En door de ruimte die lidstaten wordt gelaten voor de praktische invulling van de beoordeling van asielverzoeken, lijkt het Fard en Chatelion Counet ‘onwaarschijnlijk dat grote verschillen in inwilligingspercentages zullen verdwijnen’. 
Egypte in binnen- en buitenland 
Egyptische autoriteiten gebruiken een uitgebreid systeem van monitoring van opposanten en critici in binnen- en buitenland. Ook beperkte en oude uitingen kunnen aanleiding zijn voor vervolging. Daarmee moet rekening worden gehouden bij asielaanvragen van Egyptenaren, schrijft Hugo Severijns. 
Belang van het kind ingevuld 
In vreemdelingenprocedures vereist het belang van het kind een systematische analyse van onder andere de identiteit van het kind, de gezinsomgeving, veiligheid, zorg en het recht op onderwijs. Carolus Grütters en Elianne Zijlstra zien in een uitspraak van de rechtbank in Roermond een voorbeeldige invulling van het belang van het kind. 
En 
* Gerd Westendorp verslaat het SVMA-symposium van 4 november 2025, over onder andere horen van getuigen, contra-expertise en geloofwaardigheid; 
* Gerard-René de Groot en Luuk van der Baaren schrijven de tweejaarlijkse Kroniek Nationaliteitsrecht; 
* Marjon Ristra-Peeters schrijft de column over haar overstap van advocatuur naar Raad van State; 
* en Bahija Aarrass schrijft het redactioneel over digitalisering in het migratie- en asielrecht en, vanaf dit jaar, in de verschijning van de A&MR zelf.

De Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State heeft op 14 januari in vier zaken uitspraken gedaan over of het COA een eigen bijdrage mag vragen aan asielzoekers voor de kosten van de opvang indien zij over een eigen vermogen beschikken boven de vermogensgrens dat volledig bestaat uit vermogen ontvangen uit dwangsommen opgelegd wegens te laat beslissen op de asielaanvraag door de IND. De Afdeling is van oordeel dat het COA deze eigen bijdrage ook dan mag vaststellen (ve26000048, ve26000049, ve26000050, ve26000051). De Afdeling overweegt dat de dwangsom niet is bedoeld als een sanctie voor de minister voor het overschrijden van de beslistermijn en ook niet als vorm van genoegdoening voor degene die te lang op een besluit wacht en dus ook niet als een immateriële schadevergoeding moet worden gezien. In een van de zaken heeft het COA toegelicht dat vreemdelingen een keuze hebben om het volledige bedrag ineens te voldoen of per maand te betalen. Vreemdelingen hoeven het bedrag dus niet op voorhand en ineens te betalen. De Afdeling gaat ervan uit dat het COA deze toelichting in een besluit tot vaststelling van een eigen bijdrage opneemt, zodat voor vreemdelingen duidelijk is dat zij die keuze hebben. Dat de IND net als het COA betrokken is bij de vreemdelingenketen, betekent niet dat een fout van de IND eerder in deze keten, zoals hier het niet tijdig nemen van een besluit, later in die keten meebrengt dat het daardoor verkregen vermogen niet vatbaar is voor het in rekening brengen van een eigen bijdrage in de kosten die het COA voor opvang maakt en dat daarom de toepassing van de vaststellingsregels niet evenwichtig is. Het besluit is niet in strijd met het Unierechtelijk evenredigheidsbeginsel. In een van de zaken is de redelijk termijn voor het doen van een uitspraak overschreden. Die overschrijding van een half jaar ligt aan de Afdeling. De vreemdeling krijgt daar een schadevergoeding voor.

In het laatste nummer van dit jaar, dat vandaag verschijnt:
Werkelijk gezinsleven ve25002109 
Volgens Nadia Ismaïli, Daan de Bruijn en Betty de Hart zou het begrip ‘gezin’ in het migratiebeleid moeten worden aangepast. Deze conclusie trekken zij in het rapport Gezinsmigratie 3.0, dat ze schreven in opdracht van het WODC. Er is in het gezinsmigratiebeleid nauwelijks ruimte voor het dynamische karakter van gezinsleven: het familierecht beschermt zowel ontwikkelend als bestaand gezinsleven, het migratierecht vrijwel uitsluitend bestaand gezinsleven. Uitgangspunt zou moeten zijn het ‘werkelijk gezinsleven’, waardoor juridische, materiële, financiële en emotionele afhankelijkheid kunnen worden meegewogen.
Exclusiviteit vereist?  ve25002111
Als een asielzoeker wegens zwangerschap, pasgeboren kind, ernstige ziekte, zware handicap of hoge leeftijd ‘afhankelijk’ is van zijn kind, broer of zus of ouder die wettig in een lidstaat verblijft, regelt de Dublinverordening dat die lidstaat in plaats van de oorspronkelijk aangewezen lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van het asielverzoek. IND en Afdeling eisen hierbij ‘exclusieve’ afhankelijkheid’, wat niet te herleiden is tot Europeesrechtelijke of nationale regelgeving. Marieke van Eik, Karin Zwaan en Romy Oelen concluderen dat de strengere eis, waarover rechtbanken steeds verschillend oordelen, in strijd is met het Unierecht en Unierechtelijke beginselen.
Geheugenonderzoek ve25002110 
Kunnen asielzoekers met een geheugenonderzoek onderbouwen dat door verklaarbare gebreken in hun geheugen hun asielrelaas niet compleet, coherent en consistent was? De Raad van State ging af op een deskundige die meent dat dit mogelijk en wenselijk is. Marcelle Reneman gaat na wat dit betekent voor de rapporten van het Instituut voor Mensenrechten en Medisch Onderzoek (iMMO). De uitspraak van de Afdeling leidt volgens haar tot een zwaardere ‘en wellicht onmogelijke’ bewijslast voor de asielzoeker.
Smokkel van eigen kind ve25002113 
Een moeder die haar minderjarige dochter en nichtje mee de grens over smokkelt, is niet strafbaar. Bij een letterlijke lezing zou dat weliswaar onder een Europese richtlijn vallen voor strafbaarstelling van hulp bij illegale binnenkomst. Maar het Europese Hof van Justitie besliste dat dit onaanvaardbaar is. Gerrie Lodder laat zien dat de richtlijn sowieso te ruim is geformuleerd.
Ongedocumenteerd en onbetaald ve25002114 
Heeft een ongedocumenteerde die arbeid verricht, recht op betaling van het achterstallig loon? Tess Sanders schetst de zelden gebruikte, want onbekende, mogelijkheden om het loon te vorderen.
En
* Het aankomende Asiel- en Migratiepact handhaaft de hoofdregel voor de erkenning van diploma’s en andere kwalificaties van niet-EU-burgers, namelijk gelijke behandeling met burgers van de EU-lidstaat, zo constateert Lavinia Kortese. ve25002107 
* In het migratierecht worden relatief veel regels gemaakt door de regering of een minister. Die kijkt dan vooral naar haalbaarheid van uitvoering en houdt minder rekening met politieke minderheden of mogelijke compromissen. Lieneke Slingenberg hoopt in haar redactioneel dat de nieuwe Tweede Kamer meer oog heeft voor zorgvuldige begrenzing van de wetgevende bevoegdheid van het bestuur. ve25002105