Nieuws

In het nummer dat vandaag digitaal wordt verspreid:

Naar minder arbeidsmigranten op straat 
Vorig jaar telde Nederland naar schatting 10.000 dakloze arbeidsmigranten, ruim de helft van alle daklozen. Bij verlies van hun baan raken ze vaak ook hun bed kwijt. Roos Nolten maakt duidelijk dat dit mede wordt veroorzaakt door drie juridische constructies. Door onduidelijkheid over de wettelijke regeling van de huurovereenkomst denken arbeidsmigranten ten onrechte geen huurbescherming te hebben; de huurregels in de Wet goed verhuurderschap gelden niet bij de verhuur aan arbeidsmigranten; en veel huurregels staan alleen ontoereikend in sommige cao’s. Roos pleit voor herziening van deze juridische constructies, betere handhaving en informatievoorziening voor arbeidsmigranten.

Vage begrippen bij binnengrenstoezicht
Bij een ‘ernstige bedreiging voor de openbare orde of de binnenlandse veiligheid’ mogen lidstaten tijdelijk binnengrenstoezicht invoeren. Daarbij spelen vage begrippen een rol zoals ‘plotselinge en/of grootschalige niet-toegestane verplaatsingen’ en dat ‘de algemene middelen en capaciteit van goed voorbereide bevoegde autoriteiten aanzienlijk onder druk’ staan. Het Verwaltungsgericht Koblenz oordeelde dat het enkel noemen van cijfers onvoldoende is om die aanzienlijke druk te onderbouwen. Naar aanleiding hiervan analyseert Helen Oosterom-Staples het Unierechtelijke kader en de rechtspraktijk. Ook omdat niet uitgesloten is dat Nederland besluit het binnengrenstoezicht – dat sinds afgelopen oktober is vervangen door mobiele controles – opnieuw in te voeren.

Frontex kan aansprakelijk zijn
Als Frontex samen met een lidstaat een terugkeeroperatie uitvoert, kan de organisatie aansprakelijk zijn voor schade en is ze wettelijk verplicht om de bescherming van fundamentele rechten te garanderen, zo oordeelde het Europese Hof van Justitie. Dat is een stap vooruit. Maar Franz Neumann, Salvo Nicolosi en Rob Widdershoven betreuren dat de rechter in het midden heeft gelaten of Frontex dan ook voor alle schade ‘hoofdelijk aansprakelijk’ kan zijn. Want het krijgen van schadevergoeding wordt ernstig bemoeilijkt als beide entiteiten zich achter de verantwoordelijkheid van de ander kunnen verschuilen, en de betrokken rechterlijke instanties de aansprakelijkheidskwestie als een hete aardappel heen en weer kunnen schuiven.

Nederlanderschap en vermeende schijnerkenning
Kan het Nederlanderschap van een kind verloren gaan door de enkele melding van (vermeende) schijnerkenning door de minister, die gerede twijfels heeft over de juistheid van de Nederlandse nationaliteit? Op grond van recente rechtbankuitspraken lijkt dit volgens Chretienne Peeters en Gerd Westendorp niet het geval te zijn. Maar: de Afdeling moet nog beslissen over de kwestie.

En:
* Sadhia Rafi schrijft de Kroniek toelatingsgronden asiel 2026/2;
* Helen Oosterom-Staples vraagt zich in het redactioneel af of er voor arbeidsmigranten hoop gloort aan de horizon;
* en advocaat Gila van Reemst probeert het hoofd koel te houden.

Het Hof van Justitie EU heeft op 1 oktober prejudiciële vragen van de ABRvS beantwoord in een zaak over een Chinese man die asiel aanvroeg. Omdat hij gezinslid is van een Oekraïense onderdaan, heeft hij recht op tijdelijke bescherming op grond van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming 2001/55 (RTB). De minister heeft de man wel tijdelijke bescherming geboden, maar heeft geen beslissing genomen op zijn asielaanvraag, zolang de man tijdelijke bescherming heeft op basis van de RTB. Als deze bescherming ophoudt, zal de minister op de asielaanvraag beslissen. De Afdeling heeft het Hof gevraagd of dit wel kan. Het Hof antwoord dat de de RTB en de Procedurerichtlijn zich  ertegen verzetten dat EU-lidstaten de behandeling van asielaanvragen “algemeen en automatisch” opschorten zolang aanvragers onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming vallen. Alleen in uitzonderlijke gevallen staat het de lidstaten vrij om de behandeling van deze asielaanvragen uit te stellen en de beslistermijn dus te overschrijden. De Afdeling zal de behandeling van deze zaak voortzetten en later definitief uitspraak doen.

In deze aflevering van JV zijn 13 uitspraken en 3 noten verschenen. 
Marcelle Reneman bespreekt HvJEU, Ebilum en Quotal, over de rol van de asielrechter bij het volledig en ex-nunc beoordelen van een asielaanvraag. Aan de hand van 70 recente rechtbankuitspraken brengt zij in kaart hoe de rechtbanken sinds deze arresten invulling geven aan hun nieuwe rol en welke vragen daarbij ontstaan over onder meer de beoordeling van het asielrelaas, de beroepsgronden, terug verwijzing naar de IND en het dictum. Marieke van Eik bespreekt een Afdelingsuitspraak over de vraag in hoeverre bij uitvoering van een terugkeerbesluit een geactualiseerde beoordeling van het non-refoulementbeginsel moet plaatsvinden naar aanleiding van het arrest Ararat. Van Eik bespreekt in het bijzonder de betekenis daarvan voor vreemdelingen die eerder een asielprocedure hebben doorlopen, voor kinderen die buiten die procedure zijn geboren en voor de beoordeling van medische omstandigheden. Galina Cornelisse en Stefan Koolen bespreken een Afdelingsuitspraak over de toepassing van de nieuwe Europese asielgrensprocedure en de daarmee samenhangende grensdetentie. Zij betogen dat het Unierecht niet zonder meer toestaat dat ieder asielverzoek aan de buitengrens in de grensprocedure wordt behandeld en dat de toepassing van grensdetentie een individuele beoordeling van de noodzaak daarvan vereist, ook gaan zij in op de prejudiciële vragen gesteld door rechtbank Amsterdam op 15 september 2026.

In aflevering 8 van JV zijn 31 uitspraken en 11 noten verschenen.
Marcelle Reneman bespreekt EHRM, M.V. e.a. t. België. Het Hof oordeelt dat België art. 3 EVRM heeft geschonden door vier jonge, gezonde, mannelijke asielzoekers opvang te onthouden tijdens hun asielprocedure. Reneman gaat in op de schending van art. 3 en 6 EVRM en geeft enkele reflecties naar aanleiding van de uitspraken en sluit af met recente Nederlandse jurisprudentie over Dublinoverdracht naar België. Bahia Aarrass gaat in op EHRM, Dotani t. Griekenland over het weigeren van documenten als gevolg waarvan een verzoek om gezinsherenging van de familieleden van vluchtelingen werd afgewezen door Griekenland. Aarrass bespreekt ook de vergelijkbare zaken Suji en T.N. en het verband  met recente rechtspraak van het Hof over gezinsherenigingsaanvragen van vluchtelingengezinnen en geeft enkele opmerkingen over de Nederlandse context. Mark Klaassen bij het HvJEU arrest Safi over of een derdelander-ouder ook een afgeleid verblijfsrecht kan ontlenen aan artikel 20 VWEU wanneer hij of zij beschikt over een verblijfsrecht in een andere lidstaat. Klaassen bespreekt twee scenario’s die het Hof volgt. Een redactionele noot van Jakob Nouta bij HvJEU Remling over verschillende manieren waarop de Afdeling het arrest heeft toegepast. René de Groot bij HvJEU, Besthame. Over een vermoeden van schijnhuwelijk in Ierland en of de op het Europese recht verleende verblijfstitel dan met terugwerkende kracht mag worden ingetrokken ook als de persoon ondertussen Ier is? Op de achtergrond speelt ook of de naturalisatie ongedaan kan worden gemaakt. Lieneke Slingenberg bij HvJEU, Landkreis Schweinfurt, over beperking van opvangvoorzieningen voor Dublinclaimanten in Duitsland. Aangezien de beperking van opvangvoorzieningen voor Dublinclaimanten een relevant onderdeel van de nieuwe Opvangrichtlijn (2024/1346/EU) is, is dit op het eerste gezicht een relevante uitspraak. Het Hof lijkt echter zijn best te doen om de relevantie van de uitspraak voor de toekomst te beperken. Mark Klaassen bij een Afdelingsuitspraak van na het schrappen van het jongvolwassenenbeleid uit de Vc (WBV 2026/9 en WI 2026/6). De minister neemt het standpunt in dat het economisch belang van Nederland in de belangenafweging een absoluut karakter heeft. De Afdeling acht dit onjuist. Daarover gaat deze noot. Younous Arbaoui bij VK Amsterdam (mk) is een vervolg op de ABRvS 31 oktober 2025 waarin zij oordeelde dat de minister een op art 12 lid 4 IVBPR (recht op terugkeer eigen land) gebaseerde aanvraag inhoudelijk moet beoordelen. De Afdeling liet echter daarbij de vraag of art 12 lid 4 IVBPR rechtstreekse werking heeft onbeantwoord. In de hier geannoteerde uitspraak beantwoordt de rechtbank deze vraag bevestigend. Flip Schüller bij een tussen en einduitspraak van VK Roermond na het arrest Multan. In de noot aandacht voor de mogelijke introductie van het ‘special advocate’-systeem, de verhouding tussen de geheimhoudingskamer en de bodemrechter. En hoe, het huidige, duidelijk verouderde, systeem in ieder geval voor het asielrecht aangepast zou kunnen worden. Noot Nikki Vreede bij VK Amsterdam over de verhouding tussen het nationale criterium van de medische noodsituatie binnen een indicatieve termijn van drie tot zes maanden en de uit het Unierecht en art 3 EVRM voortvloeiende verplichting om rekening te houden met de concrete medische omstandigheden van de vreemdeling. Een redactionele noot van Sadhia Rafi bij VK Amsterdam met een weergave van de verschillende lijnen bij de rechtbanken sinds de invoering van de Asielprocedureverordening over de rechtmatigheid van detentie tijdens de grensprocedure. 

Deze maand in A&MR: 

Motiveer je beslissing! 
Het Europese Hof van Justitie heeft gesproken: de Raad van State moet zijn uitspraken inhoudelijk, specifiek en concreet motiveren, als er vragen spelen over de uitleg van het Unierecht. Daarvoor is niet nodig dat een partij verzoekt om prejudiciële vragen – een beroep op het Unierecht volstaat. Erik Scheers pleitte al eerder tegen de verkorte, niet-inhoudelijke beslissingen van de Raad van State. Hij bespreekt het arrest en legt uit wat de Raad van State zal moeten veranderen. 

Noodbevoegdheid om migratie te beperken 
EU-lidstaten zoeken mogelijkheden om in afwijking van het EU-recht asielmigratie te beperken. Biedt de Nederlandse Vreemdelingenwet in ‘buitengewone omstandigheden’ daarvoor de ruimte? Fardowsa Aden concludeert dat dat alleen kan als een crisis een daadwerkelijke dreiging vormt voor handhaving van de openbare orde en bescherming van de binnenlandse veiligheid. 

Vrouwelijke vluchtelingen 
Het Europees Hof van Justitie EU maakte de afgelopen jaren in drie arresten duidelijk dat vrouwen een specifieke sociale groep kunnen vormen. Ook vrouwen die een gedwongen huwelijk weigeren kunnen als zo’n groep worden aangemerkt, als de weigering leidt tot sociale uitsluiting of geweld. Ook maatregelen die hun rechten beperken kunnen daden van vervolging opleveren. Sabaoon Pamir en Sadhia Rafi bespreken de arresten – die in Nederland niet helemaal blijken te worden toegepast. 

Een grondige modernisering graag 
Nu de regering een modernisering van de nationaliteitswet heeft aangekondigd, komt Gerard-René de Groot met een gemotiveerde lijst van 25 wensen. Om een grondige wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap te stimuleren – en de onzalige voorstellen van de vorige regering dieper ‘in de prullenbak’ te duwen. 

Discriminatie vanwege commercieel belang 
Volgens het College voor de Rechten van de Mens maakt een bedrijf geen verboden onderscheid op grond van nationaliteit als het een sollicitant met de Cubaanse nationaliteit afwijst voor functies waarvoor een Amerikaanse exportsanctieregeling geldt. Alexander Laufer en Ashley Terlouw betreuren deze beslissing, waarin ‘commerciële belangen voorgaan op het discriminatieverbod’. 

Nieuwe Vereniging voor Migratierecht 
Op 8 juni 2026 werd in Nieuwegein een aanloop genomen naar de oprichting, dit najaar, van de nieuwe Vereniging voor Migratierecht. Het moet een platform worden waarop rechtspraak, advocatuur en universiteiten van gedachten kunnen wisselen over het migratierecht. Chretienne Peeters en Bram van Melle geven een indruk van de startconferentie. 

En: 
* Barbara Bierhuizen en Chiara Vrije: welke argumenten kunnen worden gebruikt wanneer niet is voldaan aan de tweejarige nareiswachttermijn bij subsidiaire bescherming?; 
* Kees Groenendijk pleit in het redactioneel voor een duurzaam EU-verblijfsrecht voor oorlogsvluchtelingen uit Oekraïne; 
* en Pieter Boeles zag in dat ‘het recht een kunst is, die berust op het manipuleren van begrippen en taal, om het recht systematisch de goede kant op te praten.’

De minister van Asiel en Migratie mocht een staatloze Palestijnse asielzoeker tijdens de behandeling van zijn asielaanvraag in grensdetentie plaatsen. Zijn asielaanvraag werd behandeld in de asielgrensprocedure, een versnelde procedure van maximaal vijf weken waarbij de asielzoeker geen toegang tot Nederland heeft en in grensdetentie kan worden geplaatst. Nadat hem asiel was verleend, werd de detentie beëindigd. De rechtbank Amsterdam (ve26001338) oordeelde eerder dat de grensdetentie onrechtmatig was. Volgens de rechtbank had de minister moeten motiveren waarom de aanvraag in de grensprocedure werd behandeld en had hij individueel moeten beoordelen of een lichter middel dan detentie mogelijk was. De Afdeling bestuursrechtspraak komt tot een ander oordeel. De minister hoeft niet in ieder individueel geval te motiveren waarom een asielaanvraag in de grensprocedure wordt behandeld en de asielzoeker in grensdetentie wordt geplaatst. De verplichting om het grensbewakingsbelang te waarborgen biedt daarvoor voldoende grond. 

n deze derde migratie-update van 2026 geven Daria Primăvăruș, stagiaire bij de Commissie Meijers, Giovanni Días-Infante Posadas en Nora Steller, beiden lid van de Young Meijers Committee, een overzicht van de recente ontwikkelingen op het gebied van migratie en asiel in de EU en de wetgevingsvoorstellen van de EU van mei t/m juli 2026.  
In deze update worden onder andere besproken: de Chişinău Declaration, het Asiel- en Migratiepact, en jurisprudentie van het HvJEU en het EHRM.

In aflevering 7 van de JV zijn 16 uitspraken verschenen met 7 noten. Bij een eerder verschenen Afdelingsuitspraak over artikel 15c Kwalificatierichtlijn verschijnt een noot van de winnares van de annotatiewedstrijd 2026 Karunia Kager. Verder een noot van Aniel Pahladsingh bij een uitspraak van het hof Amsterdam over artikel 197 WSr. Jarik ten Cate schreef een noot bij een uitspraak over CaseMatcher. In een noot bij een mk-uitspraak van rb Amsterdam over de afwijzing van de asielaanvraag van een man met ernstige psychiatrische problematiek verbaast Marq Wijngaarden zich over het gebrek aan common sense van de IND omdat deze niet stil lijkt te staan bij de gevolgen van deze afwijzing. René de Groot schrijft een noot bij een uitspraak over de de vaststelling staatloosheid van een Rohinya-familie en Anouk Vandewall bespreekt een mk-uitspraak van rb Rotterdam. Tot slot een noot van David Kuiper bij de einduitspraak na het arrest Tadmur. 

Het dubbeldikke zomernummer over het Asiel- en migratiepact wordt vandaag gepubliceerd:

Nu het Europese asielrecht overstapt van richtlijnen op verordeningen, onderzoekt Willem Hutten hoe het Pact dwingende Europese verplichtingen combineert met nationale keuzemogelijkheden, en wat de Nederlandse uitvoeringswet ervan maakt. Wat betekent het Pact voor uitvoering en rechtsbescherming? Huub Verbaten kijkt naar de nieuwe grensprocedures, de wankele balans tussen snelheid en zorgvuldigheid en de keuzes van lidstaten. De risico’s schuilen vooral in de politieke wil en de uitvoeringscapaciteit van lidstaten.

Evelien Brouwer onderzoekt wat de nieuwe Screeningsverordening toevoegt aan de bevoegdheden om persoonsgegevens van derdelanders op te slaan. Problematisch blijkt vooral de mogelijkheid om eerdere veroordelingen in een lidstaat op te slaan, ongeacht de zwaarte van het delict.

Door de Asielprocedureverordening en nationale maatregelen verdwijnen in de asielprocedure belangrijke waarborgen en worden termijnen verkort. Marcelle Reneman bespreekt de verschillende fasen en de Nederlandse invulling ervan.

De Asiel- en Migratiebeheerverordening lijkt op de Dublinverordening. Maar uit de analyse van Hemme Battjes blijkt dat er belangrijke veranderingen zijn: de mogelijkheid om opvang te onthouden aan wie zich niet in de verantwoordelijke lidstaat bevindt en de inperking van het beroep tegen overdrachtsbesluiten.

Nu de Opvangrichtlijn weer is herzien, kijkt Lieneke Slingenberg naar de belangrijkste wijzigingen en de implementatie in Nederland. De richtlijn blijkt voor asielzoekers zowel verbeteringen als verslechteringen te bevatten.

Het pact breidt de mogelijkheden voor asielbewaring uit, in en buiten grensprocedures. Eveline Derksen ziet aanvullende waarborgen, maar vooral minder bescherming van het recht op vrijheid.

Barbara Safradin en Rosa Koopmans constateren dat cruciale waarborgen voor kinderen, zoals kindvriendelijke voorzieningen en geïntegreerde kwetsbaarheidsbeoordeling, in Nederland nog onvoldoende zijn uitgewerkt.

Het Pact biedt nieuwe voogdij- en vertegenwoordigingsregelingen voor minderjarigen. Loubna Andich concludeert dat ondanks bindende aanstellingstermijnen, een maximum caseload en formalisering van expertise-eisen, er kritische lacunes blijven bestaan.

Bij een bijeenkomst van internationale experts in Nijmegen bleek dat de EU veel beloofde in de aanloop naar het Pact: o.a. meer mogelijkheden voor legale migratie en solidariteit tussen lidstaten. Terwijl het pact vooral de EU wil beschermen tegen mensen op de vlucht.

De nieuwe hoogleraar Lilian Tsourdi vertelt Trudeke Sillevis Smitt wat soft enforcement kan betekenen bij de implementatie en handhaving van het migratierecht.

De redactie zet de afkortingen, de tijdlijn en implementatieregelgeving op een rij.

En in de column raakt Sander Schuitemaker ‘geëmotioneerd als ik mijn eigen kinderen herken in kinderen die zonder ouders zijn gevlucht.’

In deze tweede migratie-update van 2026 geeft Órlaith Higgins, stagiaire bij de Commissie Meijers, een overzicht van de recente ontwikkelingen op het gebied van migratie en asiel in de EU en de wetgevingsvoorstellen van de EU van februari t/m april 2026. 
In deze update worden onder andere besproken: de terugkeerverordening, de stand van zaken ontwerpgroep van de Raad van Europa voor het concept van een veilig derde land, uitvoering en implementatie van het EU-Asiel- en migratiepact 2026, het nieuwe Entry/Exit Systeem en jurisprudentie van het HvJEU en het EHRM.