Nieuws

Deze maand in A&MR: 

Motiveer je beslissing! 
Het Europese Hof van Justitie heeft gesproken: de Raad van State moet zijn uitspraken inhoudelijk, specifiek en concreet motiveren, als er vragen spelen over de uitleg van het Unierecht. Daarvoor is niet nodig dat een partij verzoekt om prejudiciële vragen – een beroep op het Unierecht volstaat. Erik Scheers pleitte al eerder tegen de verkorte, niet-inhoudelijke beslissingen van de Raad van State. Hij bespreekt het arrest en legt uit wat de Raad van State zal moeten veranderen. 

Noodbevoegdheid om migratie te beperken 
EU-lidstaten zoeken mogelijkheden om in afwijking van het EU-recht asielmigratie te beperken. Biedt de Nederlandse Vreemdelingenwet in ‘buitengewone omstandigheden’ daarvoor de ruimte? Fardowsa Aden concludeert dat dat alleen kan als een crisis een daadwerkelijke dreiging vormt voor handhaving van de openbare orde en bescherming van de binnenlandse veiligheid. 

Vrouwelijke vluchtelingen 
Het Europees Hof van Justitie EU maakte de afgelopen jaren in drie arresten duidelijk dat vrouwen een specifieke sociale groep kunnen vormen. Ook vrouwen die een gedwongen huwelijk weigeren kunnen als zo’n groep worden aangemerkt, als de weigering leidt tot sociale uitsluiting of geweld. Ook maatregelen die hun rechten beperken kunnen daden van vervolging opleveren. Sabaoon Pamir en Sadhia Rafi bespreken de arresten – die in Nederland niet helemaal blijken te worden toegepast. 

Een grondige modernisering graag 
Nu de regering een modernisering van de nationaliteitswet heeft aangekondigd, komt Gerard-René de Groot met een gemotiveerde lijst van 25 wensen. Om een grondige wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap te stimuleren – en de onzalige voorstellen van de vorige regering dieper ‘in de prullenbak’ te duwen. 

Discriminatie vanwege commercieel belang 
Volgens het College voor de Rechten van de Mens maakt een bedrijf geen verboden onderscheid op grond van nationaliteit als het een sollicitant met de Cubaanse nationaliteit afwijst voor functies waarvoor een Amerikaanse exportsanctieregeling geldt. Alexander Laufer en Ashley Terlouw betreuren deze beslissing, waarin ‘commerciële belangen voorgaan op het discriminatieverbod’. 

Nieuwe Vereniging voor Migratierecht 
Op 8 juni 2026 werd in Nieuwegein een aanloop genomen naar de oprichting, dit najaar, van de nieuwe Vereniging voor Migratierecht. Het moet een platform worden waarop rechtspraak, advocatuur en universiteiten van gedachten kunnen wisselen over het migratierecht. Chretienne Peeters en Bram van Melle geven een indruk van de startconferentie. 

En: 
* Barbara Bierhuizen en Chiara Vrije: welke argumenten kunnen worden gebruikt wanneer niet is voldaan aan de tweejarige nareiswachttermijn bij subsidiaire bescherming?; 
* Kees Groenendijk pleit in het redactioneel voor een duurzaam EU-verblijfsrecht voor oorlogsvluchtelingen uit Oekraïne; 
* en Pieter Boeles zag in dat ‘het recht een kunst is, die berust op het manipuleren van begrippen en taal, om het recht systematisch de goede kant op te praten.’

De minister van Asiel en Migratie mocht een staatloze Palestijnse asielzoeker tijdens de behandeling van zijn asielaanvraag in grensdetentie plaatsen. Zijn asielaanvraag werd behandeld in de asielgrensprocedure, een versnelde procedure van maximaal vijf weken waarbij de asielzoeker geen toegang tot Nederland heeft en in grensdetentie kan worden geplaatst. Nadat hem asiel was verleend, werd de detentie beëindigd. De rechtbank Amsterdam (ve26001338) oordeelde eerder dat de grensdetentie onrechtmatig was. Volgens de rechtbank had de minister moeten motiveren waarom de aanvraag in de grensprocedure werd behandeld en had hij individueel moeten beoordelen of een lichter middel dan detentie mogelijk was. De Afdeling bestuursrechtspraak komt tot een ander oordeel. De minister hoeft niet in ieder individueel geval te motiveren waarom een asielaanvraag in de grensprocedure wordt behandeld en de asielzoeker in grensdetentie wordt geplaatst. De verplichting om het grensbewakingsbelang te waarborgen biedt daarvoor voldoende grond. 

n deze derde migratie-update van 2026 geven Daria Primăvăruș, stagiaire bij de Commissie Meijers, Giovanni Días-Infante Posadas en Nora Steller, beiden lid van de Young Meijers Committee, een overzicht van de recente ontwikkelingen op het gebied van migratie en asiel in de EU en de wetgevingsvoorstellen van de EU van mei t/m juli 2026.  
In deze update worden onder andere besproken: de Chişinău Declaration, het Asiel- en Migratiepact, en jurisprudentie van het HvJEU en het EHRM.

In aflevering 7 van de JV zijn 16 uitspraken verschenen met 7 noten. Bij een eerder verschenen Afdelingsuitspraak over artikel 15c Kwalificatierichtlijn verschijnt een noot van de winnares van de annotatiewedstrijd 2026 Karunia Kager. Verder een noot van Aniel Pahladsingh bij een uitspraak van het hof Amsterdam over artikel 197 WSr. Jarik ten Cate schreef een noot bij een uitspraak over CaseMatcher. In een noot bij een mk-uitspraak van rb Amsterdam over de afwijzing van de asielaanvraag van een man met ernstige psychiatrische problematiek verbaast Marq Wijngaarden zich over het gebrek aan common sense van de IND omdat deze niet stil lijkt te staan bij de gevolgen van deze afwijzing. René de Groot schrijft een noot bij een uitspraak over de de vaststelling staatloosheid van een Rohinya-familie en Anouk Vandewall bespreekt een mk-uitspraak van rb Rotterdam. Tot slot een noot van David Kuiper bij de einduitspraak na het arrest Tadmur. 

Het dubbeldikke zomernummer over het Asiel- en migratiepact wordt vandaag gepubliceerd:

Nu het Europese asielrecht overstapt van richtlijnen op verordeningen, onderzoekt Willem Hutten hoe het Pact dwingende Europese verplichtingen combineert met nationale keuzemogelijkheden, en wat de Nederlandse uitvoeringswet ervan maakt. Wat betekent het Pact voor uitvoering en rechtsbescherming? Huub Verbaten kijkt naar de nieuwe grensprocedures, de wankele balans tussen snelheid en zorgvuldigheid en de keuzes van lidstaten. De risico’s schuilen vooral in de politieke wil en de uitvoeringscapaciteit van lidstaten.

Evelien Brouwer onderzoekt wat de nieuwe Screeningsverordening toevoegt aan de bevoegdheden om persoonsgegevens van derdelanders op te slaan. Problematisch blijkt vooral de mogelijkheid om eerdere veroordelingen in een lidstaat op te slaan, ongeacht de zwaarte van het delict.

Door de Asielprocedureverordening en nationale maatregelen verdwijnen in de asielprocedure belangrijke waarborgen en worden termijnen verkort. Marcelle Reneman bespreekt de verschillende fasen en de Nederlandse invulling ervan.

De Asiel- en Migratiebeheerverordening lijkt op de Dublinverordening. Maar uit de analyse van Hemme Battjes blijkt dat er belangrijke veranderingen zijn: de mogelijkheid om opvang te onthouden aan wie zich niet in de verantwoordelijke lidstaat bevindt en de inperking van het beroep tegen overdrachtsbesluiten.

Nu de Opvangrichtlijn weer is herzien, kijkt Lieneke Slingenberg naar de belangrijkste wijzigingen en de implementatie in Nederland. De richtlijn blijkt voor asielzoekers zowel verbeteringen als verslechteringen te bevatten.

Het pact breidt de mogelijkheden voor asielbewaring uit, in en buiten grensprocedures. Eveline Derksen ziet aanvullende waarborgen, maar vooral minder bescherming van het recht op vrijheid.

Barbara Safradin en Rosa Koopmans constateren dat cruciale waarborgen voor kinderen, zoals kindvriendelijke voorzieningen en geïntegreerde kwetsbaarheidsbeoordeling, in Nederland nog onvoldoende zijn uitgewerkt.

Het Pact biedt nieuwe voogdij- en vertegenwoordigingsregelingen voor minderjarigen. Loubna Andich concludeert dat ondanks bindende aanstellingstermijnen, een maximum caseload en formalisering van expertise-eisen, er kritische lacunes blijven bestaan.

Bij een bijeenkomst van internationale experts in Nijmegen bleek dat de EU veel beloofde in de aanloop naar het Pact: o.a. meer mogelijkheden voor legale migratie en solidariteit tussen lidstaten. Terwijl het pact vooral de EU wil beschermen tegen mensen op de vlucht.

De nieuwe hoogleraar Lilian Tsourdi vertelt Trudeke Sillevis Smitt wat soft enforcement kan betekenen bij de implementatie en handhaving van het migratierecht.

De redactie zet de afkortingen, de tijdlijn en implementatieregelgeving op een rij.

En in de column raakt Sander Schuitemaker ‘geëmotioneerd als ik mijn eigen kinderen herken in kinderen die zonder ouders zijn gevlucht.’

In deze tweede migratie-update van 2026 geeft Órlaith Higgins, stagiaire bij de Commissie Meijers, een overzicht van de recente ontwikkelingen op het gebied van migratie en asiel in de EU en de wetgevingsvoorstellen van de EU van februari t/m april 2026. 
In deze update worden onder andere besproken: de terugkeerverordening, de stand van zaken ontwerpgroep van de Raad van Europa voor het concept van een veilig derde land, uitvoering en implementatie van het EU-Asiel- en migratiepact 2026, het nieuwe Entry/Exit Systeem en jurisprudentie van het HvJEU en het EHRM.

In aflevering 6 van JV zijn 4 noten en 15 uitspraken verschenen. Noten van Mark Klaassen bij twee niet-ontvankelijkheidsuitspraken van het EHRM waarin het Hof overweegt dat uit art. 8 EVRM  geen verplichting volgt om in het kader van gezinshereniging gezinsleven aan te nemen tussen ouders en hun jongvolwassen kinderen, behalve als sprake is van bijkomende elementen van afhankelijkheid die verder gaan dan normale emotionele banden. Mark bespreekt o.a. het onderscheid dat het Hof maakt tussen gevestigde migranten en gezinshereniging en de betekenis van de beslissingen voor het nationale beleid en het afschaffen van het jongvolwassenenbeleid. Corrien Ullersma bij de uitspraak van het HvJEU Gonrieh over de verplichtingen onder art. 13 Gezinsherenigingsrichtlijn om een begunstigde onder de Gri over te brengen naar diens vertegenwoordiging om aldaar aan de formaliteiten voor het visum voor gezinshereniging te kunnen voldoen. Vergelijkbare zaken zijn op 2 juni 2026 bij de Afdeling behandeld. Corrien waagt zich alvast aan een beschouwing van dit arrest. Masja Zweers bij een uitspraak van de Afdeling waarin de Afdeling de “evident onredelijk-toets” toepast op een besluit van DUO over niet-tijdig inburgeren onder de Wet Inburgering 2013 (oud) na het arrest Keren van het HvJEU. De Afdeling oordeelt dat het evident onredelijk is van DUO om vast te houden aan een rechtens onaantastbaar geworden boete- en terugvorderingsbesluit. Bart Toemen bij een Afdelingsuitspraak over de toepassing van WI 2024/6 over de geloofwaardigheidsbeoordeling van asielaanvragen. Bart wijst er op dat de Afdeling op een aantal punten de systematiek van WI 2014/10 blijft aanhouden. In de uitspraak komt dat terug in de integrale toetsing en het betrekken van informatie uit het land van herkomst, als het gaat om de waarde van een document. "Hiermee wordt mijns inziens afgeweken van de systematiek van Werkinstructie 2024/6."

Het HvJEU heeft op 4 juni in de zaak Ebilum prejudiciële vragen beantwoord van de rechtbank Den Haag zp Zwolle van 4 juli 2025, ve25001303. Het Hof legt uit dat art. 46 lid 3 van de Procedurerichtlijn in het licht van art. 47 Handvest grondrechten EU zo gelezen moeten worden dat de rechter in eerste aanleg in asielzaken bij de beoordeling van het beroep rekening moet kunnen houden met alle elementen die in de beroepsprocedure naar voren zijn gebracht en lidstaten deze bevoegdheid niet mogen beperken.

Op 4 juni 2026 heeft de Grote kamer van het Hof van Justitie EU prejudiciële vragen van de Rechtbank Den Haag zp Roermond uit 2024 beantwoord (JV 2024/83, ve24000501). Het Hof legt uit dat art. 20 VWEU gelezen in het licht van art. 7 en 24 van het Handvest grondrechten EU zo moeten worden gelezen dat een derdelander ouder van een EU-burger kind, die een verblijfsrecht heeft in een andere lidstaat een verblijfsrecht moet kunnen krijgen van een lidstaat waarvan het kind onderdaan is zijnde de lidstaat waar het altijd heeft verbleven en voortzetting of verplaatsing verblijf van het kind naar de andere lidstaat tegen zijn belangen indruist. 

In aflevering 5 van JV 2026 zijn 22 uitspraken gepubliceerd en 8 noten: Noot David Kuiper bij het arrest Aroja van het HvJEU waarin het Hof oordeelt dat verschillende perioden van bewaring die een derdelander ter uitvoering van een en hetzelfde terugkeerbesluit uitzit bij elkaar moeten worden opgeteld, ook als die door een periode vrijheid zijn onderbroken. Noot Mirjam den Besten en Vera Kidjan bij een arrest van de Hoge Raad dat ‘bezit van staat’ niet kan leiden tot het Nederlanderschap als de familierechtelijke betrekking voortvloeit uit een polygaam huwelijk dat in Nederland niet wordt erkend wegens strijd met de openbare orde. Noot Taco Groenewegen bij twee uitspraken van de Afdeling over dat het COa bevoegd is een eigen bijdrage vast te stellen in de kosten van opvang indien de vreemdeling een vermogen heeft boven de vermogensgrens en afkomstig uit een door de IND betaalde dwangsom. Wel moet een evenredigheidstoets plaats vinden. Noot Sjoerd Thelosen bij de einduitspraak Adrar. De Afdeling beoogt vooral een handleiding te bieden in de bewaringsprocedure voor het bestuur, de rechtbank en de Afdeling zelf. Net zoals dit eerder was gedaan na de arresten C., B. en X en Ararat. En net zoals bij die eerdere uitspraken probeert de Afdeling het duveltje vooral weer terug in het doosje te stoppen. Noot Marq Wijngaarden bij een Afdelingsuitspraak over de uitleg van het strafrechtelijke taakstrafverbod in de vreemdelingrechtelijke context van verblijfsbeëindiging om redenen van openbare orde en of het misdrijf in concreto een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer heeft gemaakt. Noot Florimond Wassenaar bij een Afdelingsuitspraak over de vraag of de rechter in een zaak die niet direct raakt aan de Unierechtelijke en nationaalrechtelijke voorwaarden voor de bewaring ook ambtshalve mag (en moet) toetsen. In casu de gevolgen van het niet naleven van de inspanningsverplichting ten tijde van de strafrechtelijke detentie. Dat stilzitten kon de vreemdeling nu niet helpen omdat de trein der traagheid op het spoor van het strafrecht reed en zelfs geen enkel station van vertrekhandelingen passeerde tijdens strafrechtelijke detentie. Een vervolgnoot van Helen Oosterom-Staples bij een Afdelingsuitspraak over dat arbeid verricht door een Turks staatsburger met rechtmatig verblijf in Nederland op grond van de Richtlijn tijdelijke bescherming, aangemerkt moet worden als legale arbeid in de zin van artikel 6 van Besluit nr. 1/80 van de Associatieraad EEG-Turkije. Noot Hermie de Voer bij een rechtbank uitspraak over het automatisch verlies van Nederlanderschap onder art. 15 lid 1 onder a RWN.